۱۲ شهریور سالروز درگذشت رئیسعلی دلواری و روز “مبارزه با استعمار”
(زاده سال ۱۲۶۱ تنگستان — درگذشته ۱۲ شهریور ۱۲۹۴ بوشهر) قهرمان مبارزه با استعمار
روستای دلوار، بندر كوچكی است در پنجاه كیلومتری بوشهر كه مركز یكی از بخشهای ساحلی شهرستان تنگستان است. واژه دلوار به معنای “دلاور” است كه گاه “دلبار” هم گفته میشود و شغل مردم دلوار اغلب ماهیگیری و سفر بهشیخ نشینهاست. موقعیت دلوار بهگونهای است كه كشتیهای بزرگ میتوانند در ساحل آن پهلو بگیرند و به همین لحاظ در مقاطعی از تاریخ ایران نامی از آن گفته شده است.
بندر دلوار كه جمعیت آن حدود ۷۰۰ نفر بوده است، بزرگترین نقش را در دفاع از خاك ایران در سال ۱۹۱۴م( ۱۳۳۳ق) در مقابل حمله دوم قوای انگلیس داشت.
رئیسعلی فرزند رئیسمحمد، در عصر مشروطیت، جوانی ۲۴ ساله، بلند همت، شجاع، در راستی و درستی كم مانند و به میهندوستی معروف بود و اگرچه سواد و معلومات كافی نداشت، اما پاكی و سرشت و صفات خوب او زبانزد اطرافیان بود.
او پس از این كه قوای انگلیس، بوشهر را بهتصرف درآورد، بهمقابله با تجاوزگران پرداخت و شكستهای سنگینی بر آنان وارد كرد.
پس از اشغال بوشهر در رمضان سال ۱۳۳۳ق، نیروهای انگلیسی قصد تصرف دلوار را داشتند. محلی كه پیش از آن، چند بار سربازان انگلیسی به آنجا یورش برده و هربار طعم تلخ شكست را چشیده بودند. وی همراه با یارانش علیه اشغالگران وارد نبرد شد و نیروهای متجاوز را كه قریب به پنج هزار نفر بودند، تارومار کرد.
قیام مردم تنگستان بر روی هم هفت سال بهطول انجامید و در این مدت، دلیران تنگستان، دو هدف عمده را دنبال میكردند: پاسداری از بوشهر، دشتستان و تنگستان بهعنوان منطقه سكونت و جلوگیری از نفوذ قوای بیگانه به درون سرزمین ایران و دفاع از استقلال میهن. با کودتای ضد انقلابی لیاخوف روسی، علیه مشروطهخواهان ۱۳۲۶ق و بمباران مجلس شورایملی و استقرار دیکتاتوری محمدعلیشاه قاجار، رئیسعلی به همراه مرتضی علمالهدی اهرمی به مبارزه علیه استبداد صغیر پرداخت.
در سال ۱۳۲۷ق با کمک تفنگچی تنگستانی، بوشهر را از عناصر مستبد وابسته به دربار محمدعلیشاه پاک کرد و اداره گمرک و انتظامات و دیگر ادارات را تسخیر کرد. این کار دلیران تنگستان بر انگلیسیها که اداره گمرک را در اجاره داشتند گران آمد و آنان برای تضعیف مشروطهخواهان و استمرار سلطه بر اقتصادی و سیاسی جنوب ایران به جنگ با دلیران تنگستانی پرداختند و در این راه از دیگر خوانین جنوب ایران یاری جستند. جنگ میان رئیسعلی و دلیران تنگستان از یک سو و انگلیسیها و خوانین متحد آنان از سوی دیگر بهطور پیاپی و پراکنده تا شوال ۱۳۳۳ق ادامه یافت و انگلیسیها نتوانستند بر رئیسعلی و یارانش تفوق یابند، تا این که در گیرودار حمله انگلیسیها به بوشهر در هنگامی که رئیسعلی در محلی به نام «تنگک صفر» قصد شبیخون به قوای انگلیسیها را داشت، از پشت مورد هدف گلوله یکی از همراهان خائن قرار گرفت و در دم به شهادت رسید.
مبارزات رئیسعلی دلواری برگ زرین دیگری در تاریخ مقاومت دلیر مردان ایران در مبارزه با استعمار است.
Sunday, 15 February , 2026